Hacettepe Üniversitesi | Araştırma Merkezleri | İdari Birimler

Örtük Öğrenme

Deneyin
Adı
Örtük Öğrenme (Implicit Learning)
Deneyin
Tanımı
 Bireyin öğrendiği şeyi;

  • başta öğrenme amacı taşımaksızın,
  • çoğu zaman öğrendiğinin farkında olmadan
  • ayrıca öğrendiği şeyi daha sonra sözel olarak raporlamakta zorluk çektiği

öğrenmelerdir.

Örtük öğrenmede amaçlanmamış ya da kasti olmayan yeni bir bilgi kazanımı gerçekleşirken,  bu elde edilen bilginin sözel olarak ifadesinin zor olması nedeniyle tamamen hipotezlerle ortaya çıkan ve bilinçli olarak gerçekleşen açık ve belirtilmiş öğrenmelerden (explicit learning) farklıdır.

Deneyin
Açıklaması
 Farklı kategorilerde kelime ya da resim grupları verilir. Örneğin aile kategorisinde ev, anne, baba, kardeş, evlilik gibi kelimeler, kariyer kategorisinde; yönetim, profesyonellik, maaş, ticaret gibi kelimeler, erkek isimleri kategorisinde; Ali, Ahmet, Can gibi kelimeler ve kadın isimleri kategorisinde Ayşe, Fatma, Tuğba gibi kelimeler bulunmaktadır.Bireylere bir yönerge verilerek hangi kategori ile hangi kelime grubunun eşleştirileceği açıklanır. Deney başladığında ekranın iki üst köşesinde bu kategorilerden karışıklıklı ikisinin ismi vardır. Ekranın ortasında bu kategorilerden biri ile ilişkilendirilmesi gereken kelimeler verilir.Bireylerden mümkün olduğunca az hata ile ve olabildiğince hızlı bir şekilde gruplama yapmaları beklenmektedir. Bireyin ekranda gördüğü ifade sol üstteki kategoriye aitse “e” tuşuna sağ üstteki kategoriye aitse “ı” tuşuna basması istenir. Eğer hata yapılırsa ekranın ortasında “X” işareti belirir ve diğer tuşa basarak hatayı gidermesi beklenir.Bir süre sonra üstteki kategoriler değişir ve yine verilen öğelerin üstteki kategorilerle “e” ve “ı” tuşlarına basarak gruplamaları istenir. Aynı kurallar geçerlidir.

Sonraki aşamada 4 kategori de ikişerli olarak sağ ve sol üstte” ya da” ifadesi ile birlikte verilir. Örneğin “erkek ya da aile”, “kadın ya da kariyer” gibi.  Yine ekranda kelimeler verilmeye başlanır ve bu öğelerin yukarıdaki kategorilerle eşleştirilmeleri beklenir. Aynı kurallar geçerlidir.

Sonraki aşamada ilk olarak ikili verilen kategoriler yer değiştirerek (sağdaki sola, soldaki sağa) yine eşleştirme yapmaları beklenir. Dolayısıyla aynı ifadeler için eşleştirme yaptıkları kategorilerin tuşları da sağ ve sol olarak değişmiştir.

Son aşamada da yine 4’lü grup olarak verilen kategorilerden ikisi yer değiştirir, örneğin ilk başta “erkek ya da aile” ve “kadın ya da kariyer” grupları, “kadın ya da aile” ve “erkek ya da kariyer” olarak değişir. Ve eşleştirme süreci devam eder.

Deney sonunda katılımcıya sonucu açıklanır. Örneğin Eğer Erkek ve Kariyer kelimelerini aynı tuşa basarak sınıflandırırken Erkek ve Aile kelimelerini birlikte sınıflandırırkenden daha hızlı cevap verildiyse ‘Erkeklerle Kariyer arasında otomatik çağrışım’ yorumu alınır. Sonuçların büyüklüğüne  ve doğru cevap sayısını da göre de otomatik tercihin ‘zayıf’, ‘orta şiddette’, ‘kuvvetli’, ve ‘çok zayıf ya da tercih yok’ diye dönüt verilebilir.

Deneyin
Adresi
  https://implicit.harvard.edu/implicit/
Referanslar Cleeremans, A. (1997). Principles for Implicit Learning. In D. Berry (Ed.), How implicit is implicit learning? (pp. 196-234), Oxford: Oxford University Pres.Cleeremans, A., & Dienes, Z. (2008). Computational models of implicit learning. In R. Sun (Ed.), Cambridge handbook of computational psychology (pp. 396–421). Cambridge: Cambridge University Press.Convay, C. M. & Pisoni, D. B. (2008). Neurocognitive Basis of Implicit Learning of Sequential Structure and Its Relation to Language Processing. ncbi.nlm.nih.gov.Reber, A. S. (1967). Implicit learning of artificial grammars. Journal of Verbal Learning and Verbal Behavior, 6, 855–863.Shanks, D. R. (2004). Implicit learning. In K. Lamberts & R. L. Goldstone (Eds.), Handbook of cognition. London: Sage.

Williams, J. (2009). Implicit learning in second language acquisition. İn “New Handbook of Second Language Acquisition“.

Ekler  Örtük Öğrenme

Comments are closed.